१, हायड्रॉक्सिल मूल्य: १ ग्रॅम पॉलिमर पॉलीओलमध्ये असलेल्या हायड्रॉक्सिल (-OH) चे प्रमाण मिलिग्रॅम KOH च्या संख्येइतके असते, एकक mgKOH/g.
२, समतुल्य: कार्यात्मक गटाचे सरासरी रेणू वजन.
३, आयसोसायनेटचे प्रमाण: रेणूमधील आयसोसायनेटचे प्रमाण
४, आयसोसायनेट निर्देशांक: पॉलीयुरेथेनच्या सूत्रामध्ये असलेल्या आयसोसायनेटच्या अतिरिक्त प्रमाणाची पातळी दर्शवतो, जो सामान्यतः R या अक्षराने दर्शवला जातो.
५. चेन एक्सटेंडर: याचा अर्थ कमी आण्विक वजनाचे अल्कोहोल आणि अमाइन असा होतो जे आण्विक साखळ्यांना वाढवू शकतात, विस्तारू शकतात किंवा त्यांचे अवकाशीय नेटवर्क क्रॉसलिंक्स तयार करू शकतात.
६. कठीण खंड: पॉलीयुरेथेन रेणूंच्या मुख्य साखळीवर आयसोसायनेट, चेन एक्सटेंडर आणि क्रॉसलिंकर यांच्या प्रतिक्रियेने तयार होणारा साखळी खंड, आणि या गटांमध्ये जास्त संसंजन ऊर्जा, जास्त जागेचे आकारमान आणि जास्त दृढता असते.
७, सॉफ्ट सेगमेंट: कार्बन कार्बन मुख्य साखळी असलेले पॉलिमर पॉलिओल, यात लवचिकता चांगली असते, हे पॉलीयुरेथेन मुख्य साखळीतील लवचिक साखळी सेगमेंटसाठी वापरले जाते.
८. एक-चरण पद्धत: यामध्ये ऑलिगोमर पॉलीओल, डायआयसोसायनेट, चेन एक्सटेंडर आणि उत्प्रेरक एकाच वेळी मिसळून थेट साच्यात इंजेक्ट केले जातात आणि एका विशिष्ट तापमानावर क्युरिंग मोल्डिंग पद्धतीने तयार केले जातात.
९. प्रीपॉलिमर पद्धत: प्रथम ओलिगोमर पॉलीओल आणि डायआयसोसायनेट प्रीपॉलिमररायझेशन अभिक्रियेद्वारे अंतिम NCO आधारित पॉलीयुरेथेन प्रीपॉलिमर तयार केला जातो, तो ओतून नंतर चेन एक्सटेंडरसोबत प्रीपॉलिमर अभिक्रियेद्वारे पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर तयार केला जातो, या पद्धतीला प्रीपॉलिमर पद्धत म्हणतात.
१०. सेमी-प्रीपॉलिमर पद्धत: सेमी-प्रीपॉलिमर पद्धत आणि प्रीपॉलिमर पद्धत यांमधील फरक असा आहे की, पॉलिस्टर पॉलीओल किंवा पॉलीइथर पॉलीओलचा काही भाग चेन एक्सटेंडर, उत्प्रेरक इत्यादींच्या मिश्रणाच्या स्वरूपात प्रीपॉलिमरमध्ये जोडला जातो.
११. रिॲक्शन इंजेक्शन मोल्डिंग: याला रिॲक्शन इंजेक्शन मोल्डिंग (RIM) असेही म्हणतात. यामध्ये कमी आण्विक वजनाचे द्रव स्वरूपातील ऑलिगोमर्स त्वरित मिसळून एकाच वेळी साच्यात इंजेक्ट केले जातात. साच्याच्या पोकळीत होणाऱ्या जलद अभिक्रियेमुळे पदार्थाचे आण्विक वजन झपाट्याने वाढते. अत्यंत उच्च वेगाने, नवीन वैशिष्ट्यपूर्ण गट संरचना असलेले पूर्णपणे नवीन पॉलिमर तयार करण्याची ही एक प्रक्रिया आहे.
12, फोमिंग इंडेक्स: म्हणजेच, 100 भाग पॉलीइथरमध्ये वापरलेल्या पाण्याच्या भागांची संख्या फोमिंग इंडेक्स (IF) म्हणून परिभाषित केली जाते.
१३, फेस येण्याची प्रतिक्रिया: सामान्यतः पाणी आणि आयसोसायनेट यांच्या प्रतिक्रियेमुळे प्रतिस्थापित युरिया तयार होतो आणि CO2 बाहेर पडतो.
१४, जेल अभिक्रिया: सामान्यतः कार्बामेट तयार होण्याच्या अभिक्रियेला सूचित करते.
१५, जेल बनण्याचा कालावधी: विशिष्ट परिस्थितीत, द्रव पदार्थाला जेल बनण्यासाठी वेळ लागतो.
१६, दुधाळ वेळ: झोन I च्या शेवटी, द्रव अवस्थेतील पॉलीयुरेथेन मिश्रणात दुधाळ स्वरूप दिसून येते. पॉलीयुरेथेन फोमच्या निर्मितीमध्ये या वेळेला क्रीम टाइम म्हटले जाते.
१७, साखळी विस्तार गुणांक: साखळी विस्तारक घटकांमधील (मिश्रित साखळी विस्तारकासह) अमिनो आणि हायड्रॉक्सिल गटांच्या प्रमाणाचे (एकक: मोल) प्रीपॉलिमरमधील NCO च्या प्रमाणाशी असलेले गुणोत्तर दर्शवते, म्हणजेच, सक्रिय हायड्रोजन गटाचे NCO शी असलेले मोल संख्या (सममूल्य संख्या) गुणोत्तर.
१८, कमी असंतृप्त पॉलीइथर: मुख्यत्वे PTMG च्या विकासासाठी, PPG च्या किमतीत, असंतृप्तता ०.०५ मोल/किलो पर्यंत कमी केली जाते, PTMG च्या कार्यक्षमतेच्या जवळपास, DMC उत्प्रेरकाचा वापर, बायर ॲक्लेम मालिकेतील उत्पादनांचा मुख्य प्रकार.
१९, अमोनिया एस्टर ग्रेड सॉल्व्हेंट: पॉलीयुरेथेनच्या उत्पादनासाठी सॉल्व्हेंट निवडताना त्याची विरघळण्याची शक्ती आणि बाष्पीभवनाचा दर विचारात घेतला जातो, परंतु पॉलीयुरेथेनच्या उत्पादनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या सॉल्व्हेंटमध्ये, त्यातील जड NCO गटांचा विचार करण्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. अल्कोहोल आणि ईथर अल्कोहोलसारखे सॉल्व्हेंट, जे NCO गटांशी अभिक्रिया करतात, त्यांची निवड करता येत नाही. सॉल्व्हेंटमध्ये पाणी आणि अल्कोहोलसारख्या अशुद्धी असू नयेत, तसेच त्यात अल्कली पदार्थही असू नयेत, कारण त्यामुळे पॉलीयुरेथेनची गुणवत्ता खालावते.
एस्टर द्रावकामध्ये पाणी असण्यास परवानगी नाही, आणि त्यात मुक्त आम्ल आणि अल्कोहोल असू नयेत, जे NCO गटांशी अभिक्रिया करतील. पॉलीयुरेथेनमध्ये वापरला जाणारा एस्टर द्रावक उच्च शुद्धतेचा "अमोनिया एस्टर ग्रेड द्रावक" असावा. म्हणजेच, द्रावकाची अतिरिक्त आयसोसायनेटशी अभिक्रिया होते, आणि नंतर ते वापरासाठी योग्य आहे की नाही हे तपासण्यासाठी डायब्युटिलअमाइनच्या साहाय्याने अभिक्रिया न झालेल्या आयसोसायनेटचे प्रमाण निश्चित केले जाते. याचे तत्त्व असे आहे की आयसोसायनेटचा वापर लागू होत नाही, कारण ते दर्शवते की एस्टरमधील पाणी, अल्कोहोल आणि आम्ल हे तिन्ही मिळून आयसोसायनेटचे एकूण मूल्य वापरतील. जर L=NCO गट वापरण्यासाठी आवश्यक असलेल्या द्रावकाच्या ग्रॅमची संख्या व्यक्त केली, तर ते मूल्य चांगले स्थिर असते.
2500 पेक्षा कमी आयसोसायनेट समतुल्य असलेले पॉलीयुरेथेन सॉल्व्हेंट म्हणून वापरले जात नाही.
रेझिन निर्मितीच्या अभिक्रियेवर द्रावकाच्या ध्रुवीयतेचा मोठा प्रभाव असतो. ध्रुवीयता जितकी जास्त, तितकी अभिक्रिया मंद होते. उदाहरणार्थ, टोल्युइन आणि मिथाइल इथाइल कीटोन यांच्या ध्रुवीयतेत २४ पटींचा फरक आहे. या द्रावकाच्या रेणूंची ध्रुवीयता जास्त असल्यामुळे, ते अल्कोहोलच्या हायड्रॉक्सिल गटासोबत हायड्रोजन बंध तयार करू शकतात आणि अभिक्रियेला मंद करतात.
पॉलीक्लोरिनेटेड एस्टर द्रावकाऐवजी ॲरोमॅटिक द्रावक निवडणे अधिक चांगले आहे, कारण त्यांची अभिक्रिया गती झायलिनसारख्या एस्टर, कीटोन द्रावकांपेक्षा जास्त असते. एस्टर आणि कीटोन द्रावकांच्या वापरामुळे बांधकामादरम्यान डबल-ब्रांच्ड पॉलीयुरेथेनचे सेवा आयुष्य वाढवता येते. कोटिंग्जच्या उत्पादनात, पूर्वी नमूद केलेल्या "अमोनिया-ग्रेड द्रावकाची" निवड साठवलेल्या स्टेबिलायझर्ससाठी फायदेशीर ठरते.
एस्टर द्रावकांमध्ये तीव्र विद्राव्यता, मध्यम बाष्पीभवन दर आणि कमी विषारीपणा असतो, त्यामुळे त्यांचा वापर अधिक होतो. सायक्लोहेक्झानोनचाही वापर जास्त होतो. हायड्रोकार्बन द्रावकांमध्ये घन पदार्थ विरघळवण्याची क्षमता कमी असते, त्यामुळे त्यांचा स्वतंत्रपणे वापर कमी होतो आणि इतर द्रावकांसोबत त्यांचा वापर अधिक होतो.
२०. भौतिक ब्लोइंग एजंट: भौतिक ब्लोइंग एजंट म्हणजे पदार्थाच्या भौतिक स्वरूपातील बदलामुळे, म्हणजेच संकुचित वायूच्या प्रसरणामुळे, द्रवाच्या बाष्पीभवनामुळे किंवा घन पदार्थाच्या विरघळण्यामुळे तयार होणारे फोमचे छिद्र.
२१. रासायनिक ब्लोइंग एजंट: रासायनिक ब्लोइंग एजंट म्हणजे असे एजंट जे उष्णतेने विघटन झाल्यावर कार्बन डायऑक्साइड आणि नायट्रोजनसारखे वायू बाहेर टाकू शकतात आणि संयुगाच्या पॉलिमर रचनेत बारीक छिद्रे तयार करतात.
२२, भौतिक क्रॉसलिंकिंग: पॉलिमरच्या मऊ साखळीत काही कठीण साखळ्या असतात आणि मऊ होण्याच्या बिंदू किंवा वितळण्याच्या बिंदूच्या खालील तापमानात रासायनिक क्रॉसलिंकिंगनंतर या कठीण साखळीचे भौतिक गुणधर्म व्हल्कनाइज्ड रबरसारखेच असतात.
२३, रासायनिक क्रॉसलिंकिंग: प्रकाश, उष्णता, उच्च-ऊर्जा किरणोत्सर्ग, यांत्रिक शक्ती, अल्ट्रासाऊंड आणि क्रॉसलिंकिंग एजंट्सच्या क्रियेखाली रासायनिक बंधांद्वारे मोठ्या आण्विक साखळ्यांना जोडून नेटवर्क किंवा आकार रचना पॉलिमर तयार करण्याच्या प्रक्रियेला सूचित करते.
24, फोमिंग इंडेक्स: 100 भाग पॉलीइथरच्या समतुल्य पाण्याच्या भागांच्या संख्येला फोमिंग इंडेक्स (IF) असे म्हणतात.
२५. संरचनेच्या दृष्टीने सामान्यतः कोणत्या प्रकारचे आयसोसायनेट वापरले जातात?
A: ॲलिफेटिक: HDI, alicyclic: IPDI,HTDI,HMDI, सुगंधी: TDI,MDI,PAPI,PPDI,NDI.
२६. सामान्यतः कोणत्या प्रकारचे आयसोसायनेट वापरले जातात? त्यांचे संरचनात्मक सूत्र लिहा.
A: टोल्युइन डायआयसोसायनेट (TDI), डायफिनाइलमिथेन-4,4'-डायआयसोसायनेट (MDI), पॉलीफिनाइलमिथेन पॉलीआयसोसायनेट (PAPI), द्रवीकृत MDI, हेक्सामेथिलीन-डायआयसोसायनेट (HDI).
२७. TDI-100 आणि TDI-80 चा अर्थ काय आहे?
A: TDI-100 हे 2,4 संरचनेच्या टोल्युइन डायआयसोसायनेटपासून बनलेले आहे; TDI-80 म्हणजे 80% 2,4 संरचनेचे टोल्युइन डायआयसोसायनेट आणि 20% 2,6 संरचनेचे टोल्युइन डायआयसोसायनेट यांचे मिश्रण होय.
२८. पॉलीयुरेथेन सामग्रीच्या संश्लेषणात TDI आणि MDI ची वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?
अ: २,४-टीडीआय आणि २,६-टीडीआय यांची अभिक्रियाशीलता. २,४-टीडीआयची अभिक्रियाशीलता २,६-टीडीआयपेक्षा कित्येक पटींनी जास्त असते, कारण २,४-टीडीआयमधील ४-स्थितीतील एनसीओ हा २-स्थितीतील एनसीओ आणि मिथाइल गटापासून खूप दूर असतो आणि तिथे जवळपास कोणताही अवकाशीय अडथळा नसतो, तर २,६-टीडीआयमधील एनसीओ हा ऑर्थो-मिथाइल गटाच्या अवकाशीय प्रभावामुळे प्रभावित होतो.
MDI चे दोन NCO गट एकमेकांपासून दूर असतात आणि त्यांच्याभोवती कोणतेही प्रतिस्थापक नसतात, त्यामुळे त्या दोन NCO ची क्रियाशीलता तुलनेने जास्त असते. जरी एक NCO अभिक्रियेत सहभागी झाला, तरी उर्वरित NCO ची क्रियाशीलता कमी होते आणि सर्वसाधारणपणे ती अजूनही तुलनेने जास्तच राहते. त्यामुळे, MDI पॉलीयुरेथेन प्रीपॉलिमरची अभिक्रियाशीलता TDI प्रीपॉलिमरपेक्षा जास्त असते.
२९. HDI, IPDI, MDI, TDI, NDI यांपैकी पिवळेपणाला प्रतिकार करण्याच्या बाबतीत कोणते अधिक चांगले आहे?
अ: एचडीआय (अपरिवर्तनीय पिवळ्या अ‍ॅलिफॅटिक डायआयसोसायनेटचा प्रकार), आयपीडीआय (उत्तम ऑप्टिकल स्थिरता आणि रासायनिक प्रतिकारशक्ती असलेल्या पॉलीयुरेथेन रेझिनपासून बनवलेले, सामान्यतः उच्च-श्रेणीचे रंग न बदलणारे पॉलीयुरेथेन रेझिन तयार करण्यासाठी वापरले जाते).
३०. एमडीआय सुधारणेचा उद्देश आणि सामान्य सुधारणा पद्धती
अ: द्रवीकृत एमडीआय: सुधारित उद्देश: द्रवीकृत शुद्ध एमडीआय हे एक द्रवीकृत सुधारित एमडीआय आहे, जे शुद्ध एमडीआयमधील काही दोष (सामान्य तापमानाला घन असणे, वापरताना वितळणे, वारंवार गरम केल्याने कार्यक्षमतेवर परिणाम होणे) दूर करते आणि एमडीआय-आधारित पॉलीयुरेथेन सामग्रीच्या कार्यक्षमतेत सुधारणा व वाढीसाठी विविध प्रकारच्या सुधारणांसाठी आधार देखील प्रदान करते.
पद्धती:
① युरेथेन सुधारित द्रवीकृत एमडीआय.
② कार्बोडायमाइड आणि युरेटोनिमाइन सुधारित द्रवीकृत एमडीआय.
३१. सामान्यतः कोणत्या प्रकारचे पॉलिमर पॉलीओल वापरले जातात?
अ: पॉलिस्टर पॉलीओल, पॉलीइथर पॉलीओल
३२. पॉलिस्टर पॉलीओल्सच्या औद्योगिक उत्पादनाच्या किती पद्धती आहेत?
अ: व्हॅक्यूम मेल्टिंग पद्धत ब, कॅरियर गॅस मेल्टिंग पद्धत क, अ‍ॅझिओट्रॉपिक डिस्टिलेशन पद्धत
३३. पॉलिस्टर आणि पॉलिइथर पॉलिऑल्सच्या आण्विक संरचनेवर कोणत्या विशेष रचना असतात?
ए: पॉलिस्टर पॉलीओल: एक बृहत्-आण्विक अल्कोहोल संयुग ज्यामध्ये आण्विक मुख्य संरचनेत एस्टर गट आणि अंतिम गटात हायड्रॉक्सिल गट (-OH) असतो. पॉलीइथर पॉलीओल्स: पॉलिमर किंवा ऑलिगोमर ज्यामध्ये रेणूच्या मुख्य संरचनेत इथर बंध (-O-) आणि अंतिम बंध (-Oh) किंवा अमाइन गट (-NH2) असतात.
३४. त्यांच्या वैशिष्ट्यांनुसार पॉलीइथर पॉलीऑलचे प्रकार कोणते आहेत?
अ: अत्यंत सक्रिय पॉलीइथर पॉलीओल्स, ग्राफ्टेड पॉलीइथर पॉलीओल्स, ज्वाला-प्रतिरोधक पॉलीइथर पॉलीओल्स, हेटरोसायक्लिक सुधारित पॉलीइथर पॉलीओल्स, पॉलीटेट्राहायड्रोफ्युरान पॉलीओल्स.
३५. आरंभिक अभिकर्मकानुसार सामान्य पॉलीइथरचे किती प्रकार आहेत?
A: पॉलीऑक्साइड प्रोपिलीन ग्लायकॉल, पॉलीऑक्साइड प्रोपिलीन ट्रायोल, हार्ड बबल पॉलीइथर पॉलीओल, लो अनसॅचुरेशन पॉलीइथर पॉलीओल.
३६. हायड्रॉक्सी-टर्मिनेटेड पॉलीइथर आणि अमाइन-टर्मिनेटेड पॉलीइथर यांच्यामध्ये काय फरक आहे?
अमिनोटर्मिनेटेड पॉलीइथर हे पॉलीऑक्साइड ॲलिल इथर आहेत, ज्यामध्ये हायड्रॉक्सिल टोकाच्या जागी अमाइन गट असतो.
३७. सामान्यतः कोणत्या प्रकारचे पॉलीयुरेथेन उत्प्रेरक वापरले जातात? सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या कोणत्या प्रकारांचा समावेश आहे?
अ: तृतीयक अमाइन उत्प्रेरक, सामान्यतः वापरले जाणारे प्रकार आहेत: ट्रायइथिलिनडायअमाइन, डायमिथिलइथेनॉलअमाइन, एन-मिथिलमॉर्फोलिन, एन, एन-डायमिथिलसायक्लोहेक्सामाइन
धातूंच्या अल्काइल संयुगांचे, सामान्यतः वापरले जाणारे प्रकार आहेत: ऑर्गनोटिन उत्प्रेरक, ज्यांचे स्टॅनस ऑक्टोएट, स्टॅनस ओलिएट, डायब्युटिलटिन डायलॉरेटमध्ये वर्गीकरण केले जाऊ शकते.
३८. सामान्यतः वापरले जाणारे पॉलीयुरेथेन चेन एक्सटेंडर किंवा क्रॉसलिंकर कोणते आहेत?
अ: पॉलीओल्स (१, ४-ब्युटेनडायोल), ॲलिसायक्लिक अल्कोहोल, ॲरोमॅटिक अल्कोहोल, डायअमाइन्स, अल्कोहोल अमाइन्स (इथेनॉलअमाइन, डायइथेनॉलअमाइन)
३९. आयसोसायनेटची अभिक्रिया यंत्रणा
अ: आयसोसायनेटची सक्रिय हायड्रोजन संयुगांसोबतची अभिक्रिया ही सक्रिय हायड्रोजन संयुगाच्या रेणूच्या न्यूक्लिओफिलिक केंद्राने NCO आधारित कार्बन अणूवर हल्ला केल्यामुळे होते. अभिक्रियेची यंत्रणा खालीलप्रमाणे आहे:
४०. आयसोसायनेटची संरचना NCO गटांच्या अभिक्रियाशीलतेवर कसा परिणाम करते?
अ: एआर गटाची इलेक्ट्रोनेगेटिव्हिटी: जर आर गट इलेक्ट्रॉन शोषक गट असेल, तर -एनसीओ गटातील सी अणूची इलेक्ट्रॉन क्लाउड घनता कमी असते आणि तो न्यूक्लिओफाइल्सच्या हल्ल्यासाठी अधिक असुरक्षित असतो, म्हणजेच अल्कोहोल, अमाइन आणि इतर संयुगांसोबत न्यूक्लिओफिलिक अभिक्रिया करणे सोपे असते. जर आर हा इलेक्ट्रॉन दाता गट असेल आणि इलेक्ट्रॉन क्लाउडद्वारे हस्तांतरित होत असेल, तर -एनसीओ गटातील सी अणूची इलेक्ट्रॉन क्लाउड घनता वाढेल, ज्यामुळे तो न्यूक्लिओफाइल्सच्या हल्ल्यासाठी कमी असुरक्षित होईल आणि सक्रिय हायड्रोजन संयुगांसोबत त्याची अभिक्रिया करण्याची क्षमता कमी होईल. ब. प्रेरण प्रभाव: ॲरोमॅटिक डायआयसोसायनेटमध्ये दोन एनसीओ गट असल्यामुळे, जेव्हा पहिला -एनसीओ गट अभिक्रियेत भाग घेतो, तेव्हा ॲरोमॅटिक रिंगच्या संयुग्मित प्रभावामुळे, अभिक्रियेत भाग न घेणारा -एनसीओ गट इलेक्ट्रॉन शोषक गटाची भूमिका बजावतो, ज्यामुळे पहिल्या एनसीओ गटाची अभिक्रियाशीलता वाढते, यालाच प्रेरण प्रभाव म्हणतात. C. स्टेरिकल परिणाम: ॲरोमॅटिक डायआयसोसायनेट रेणूंमध्ये, जर एकाच वेळी दोन -NCO गट एका ॲरोमॅटिक रिंगमध्ये असतील, तर एका NCO गटाचा दुसऱ्या NCO गटाच्या अभिक्रियाशीलतेवरील प्रभाव अनेकदा अधिक लक्षणीय असतो. तथापि, जेव्हा दोन NCO गट एकाच रेणूमध्ये वेगवेगळ्या ॲरोमॅटिक रिंगमध्ये असतात, किंवा ते हायड्रोकार्बन साखळ्या किंवा ॲरोमॅटिक रिंगांनी वेगळे केलेले असतात, तेव्हा त्यांच्यातील आंतरक्रिया कमी असते, आणि हायड्रोकार्बन साखळीची लांबी वाढल्याने किंवा ॲरोमॅटिक रिंगांची संख्या वाढल्याने ती आणखी कमी होते.
४१. सक्रिय हायड्रोजन संयुगांचे प्रकार आणि NCO अभिक्रियाशीलता
अ: अ‍ॅलिफॅटिक NH2 > अ‍ॅरोमॅटिक गट बोझुई OH > पाणी > सेकंडरी OH > फिनॉल OH > कार्बोक्सिल गट > प्रतिस्थापित युरिया > अ‍ॅमिडो > कार्बामेट. (जर न्यूक्लिओफिलिक केंद्राची इलेक्ट्रॉन क्लाउड घनता जास्त असेल, तर इलेक्ट्रोनेगेटिव्हिटी अधिक मजबूत असते, आणि आयसोसायनेटसोबतची अभिक्रियाशीलता जास्त असते व अभिक्रियेचा वेग अधिक असतो; अन्यथा, क्रियाशीलता कमी असते.)
४२. हायड्रॉक्सिल संयुगांचा आयसोसायनेटसोबतच्या अभिक्रियाशीलतेवर होणारा प्रभाव
सक्रिय हायड्रोजन संयुगांची (ROH किंवा RNH2) अभिक्रियाशीलता R च्या गुणधर्मांशी संबंधित आहे. जेव्हा R हा इलेक्ट्रॉन-आकर्षक गट (कमी ऋणविद्युतता) असतो, तेव्हा हायड्रोजन अणूंचे हस्तांतरण करणे कठीण होते आणि सक्रिय हायड्रोजन संयुगे व NCO यांच्यातील अभिक्रिया अधिक कठीण होते; जर R हा इलेक्ट्रॉन-प्रदान करणारा प्रतिस्थापक असेल, तर सक्रिय हायड्रोजन संयुगांची NCO सोबतची अभिक्रियाशीलता सुधारली जाऊ शकते.
४३. आयसोसायनेटच्या पाण्यासोबतच्या अभिक्रियेचा उपयोग काय आहे?
अ: पॉलीयुरेथेन फोमच्या निर्मितीमधील ही एक मूलभूत अभिक्रिया आहे. त्यांच्यातील अभिक्रियेमुळे प्रथम एक अस्थिर कार्बामिक आम्ल तयार होते, जे नंतर CO2 आणि अमाईन्समध्ये विघटित होते, आणि जर आयसोसायनेट जास्त प्रमाणात असेल, तर परिणामी अमाईन आयसोसायनेटसोबत अभिक्रिया करून युरिया तयार करतो.
४४. पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर्सच्या निर्मितीमध्ये, पॉलिमर पॉलीओल्समधील पाण्याचे प्रमाण काटेकोरपणे नियंत्रित केले पाहिजे.
ए: इलास्टोमर्स, कोटिंग्ज आणि फायबर्समध्ये बुडबुडे अपेक्षित नसतात, त्यामुळे कच्च्या मालातील पाण्याचे प्रमाण काटेकोरपणे नियंत्रित केले पाहिजे, जे सहसा 0.05% पेक्षा कमी असते.
४५. आयसोसायनेट अभिक्रियांवर अमाइन आणि टिन उत्प्रेरकांच्या उत्प्रेरक परिणामांमधील फरक
A: टर्शियरी अमाइन उत्प्रेरकांमध्ये आयसोसायनेटची पाण्यासोबतच्या अभिक्रियेसाठी उच्च उत्प्रेरक कार्यक्षमता असते, तर टिन उत्प्रेरकांमध्ये आयसोसायनेटची हायड्रॉक्सिल गटासोबतच्या अभिक्रियेसाठी उच्च उत्प्रेरक कार्यक्षमता असते.
४६. पॉलीयुरेथेन रेझिनला ब्लॉक पॉलिमर का मानले जाऊ शकते आणि त्याच्या साखळी संरचनेची वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?
उत्तर: कारण पॉलीयुरेथेन रेझिनची साखळी कठीण आणि मऊ भागांनी बनलेली असते. कठीण भाग म्हणजे पॉलीयुरेथेन रेणूंच्या मुख्य साखळीवर आयसोसायनेट, चेन एक्सटेंडर आणि क्रॉसलिंकर यांच्या प्रतिक्रियेने तयार झालेला भाग, आणि या गटांमध्ये जास्त संसंजन ऊर्जा, जास्त जागेचे आकारमान आणि जास्त दृढता असते. मऊ भाग म्हणजे कार्बन-कार्बन मुख्य साखळी असलेला पॉलिमर पॉलिओल, ज्यामध्ये चांगली लवचिकता असते आणि तो पॉलीयुरेथेनच्या मुख्य साखळीतील एक लवचिक भाग असतो.
४७. पॉलीयुरेथेन पदार्थांच्या गुणधर्मांवर परिणाम करणारे घटक कोणते आहेत?
अ: गट संसंजन ऊर्जा, हायड्रोजन बंध, स्फटिकता, क्रॉसलिंकिंगची पातळी, रेणूभार, हार्ड सेगमेंट, सॉफ्ट सेगमेंट.
४८. पॉलीयुरेथेन पदार्थांच्या मुख्य साखळीवरील मऊ आणि कठीण भाग हे कोणते कच्चे माल आहेत?
अ: सॉफ्ट सेगमेंट ऑलिगोमर पॉलीओल्स (पॉलिएस्टर, पॉलीइथर डायओल्स, इत्यादी) यांनी बनलेला असतो आणि हार्ड सेगमेंट पॉलीआयसोसायनेट्स किंवा लहान रेणूंच्या चेन एक्सटेंडर्ससोबतच्या त्यांच्या संयोगाने बनलेला असतो.
४९. सॉफ्ट सेगमेंट्स आणि हार्ड सेगमेंट्स पॉलीयुरेथेन मटेरियलच्या गुणधर्मांवर कसा परिणाम करतात?
अ: सॉफ्ट सेगमेंट: (१) सॉफ्ट सेगमेंटचे आण्विक वजन: पॉलीयुरेथेनचे आण्विक वजन समान आहे असे गृहीत धरल्यास, जर सॉफ्ट सेगमेंट पॉलिस्टर असेल, तर पॉलिस्टर डायोलच्या आण्विक वजनात वाढ झाल्याने पॉलीयुरेथेनची ताकद वाढेल; जर सॉफ्ट सेगमेंट पॉलिइथर असेल, तर पॉलिइथर डायोलच्या आण्विक वजनात वाढ झाल्याने पॉलीयुरेथेनची ताकद कमी होते, परंतु प्रसरणक्षमता वाढते. (२) सॉफ्ट सेगमेंटची स्फटिकता: रेषीय पॉलीयुरेथेन साखळीच्या सेगमेंटच्या स्फटिकतेमध्ये याचे मोठे योगदान असते. सर्वसाधारणपणे, पॉलीयुरेथेन उत्पादनांची कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी स्फटिकीकरण फायदेशीर ठरते, परंतु काहीवेळा स्फटिकीकरणामुळे पदार्थाची कमी तापमानातील लवचिकता कमी होते आणि स्फटिकमय पॉलिमर अनेकदा अपारदर्शक असतो.
हार्ड सेगमेंट: हार्ड चेन सेगमेंट सामान्यतः पॉलिमरच्या मऊ होण्याच्या आणि वितळण्याच्या तापमानावर आणि उच्च तापमान गुणधर्मांवर परिणाम करतो. ऍरोमॅटिक आयसोसायनेटपासून तयार केलेल्या पॉलीयुरेथेनमध्ये कठीण ऍरोमॅटिक रिंग्ज असतात, त्यामुळे हार्ड सेगमेंटमध्ये पॉलिमरची ताकद वाढते आणि पदार्थाची ताकद सामान्यतः ऍलिफॅटिक आयसोसायनेट पॉलीयुरेथेनपेक्षा जास्त असते, परंतु अतिनील किरणांमुळे होणाऱ्या ऱ्हासाला त्याचा प्रतिकार कमी असतो आणि ते सहज पिवळे पडते. ऍलिफॅटिक पॉलीयुरेथेन पिवळे पडत नाहीत.
५०. पॉलीयुरेथेन फोमचे वर्गीकरण
अ: (1) हार्ड फोम आणि सॉफ्ट फोम, (2) उच्च घनता आणि कमी घनता फोम, (3) पॉलिस्टर प्रकार, पॉलिइथर प्रकार फोम, (4) टीडीआय प्रकार, एमडीआय प्रकार फोम, (5) पॉलीयुरेथेन फोम आणि पॉलिआयसोसायनेट फोम, (6) एक-चरण पद्धत आणि प्रीपॉलिमररायझेशन पद्धत उत्पादन, सतत पद्धत आणि खंडित उत्पादन, (8) ब्लॉक फोम आणि मोल्डेड फोम.
५१. फोम तयार करण्यातील मूलभूत अभिक्रिया
अ: याचा अर्थ -NCO ची -OH, -NH2 आणि H2O सोबत होणारी अभिक्रिया आहे, आणि पॉलिऑल्ससोबत अभिक्रिया करताना, फोमिंग प्रक्रियेतील "जेल अभिक्रिया" सामान्यतः कार्बामेटच्या निर्मिती अभिक्रियेला सूचित करते. फोमच्या कच्च्या मालामध्ये बहु-कार्यक्षम कच्च्या मालाचा वापर केला जात असल्यामुळे, एक क्रॉस-लिंक्ड नेटवर्क प्राप्त होते, ज्यामुळे फोमिंग प्रणाली लवकर जेलमध्ये रूपांतरित होते.
फेन प्रणालीमध्ये पाण्याच्या उपस्थितीत फेन निर्मितीची अभिक्रिया घडते. तथाकथित "फेन निर्मितीची अभिक्रिया" म्हणजे सामान्यतः पाणी आणि आयसोसायनेट यांच्यातील अशी अभिक्रिया, ज्यातून प्रतिस्थापित युरिया तयार होतो आणि CO2 वायू बाहेर पडतो.
५२. बुडबुड्यांची केंद्रकीभवन यंत्रणा
कच्चा माल द्रवरूपात अभिक्रिया करतो किंवा अभिक्रियेमुळे निर्माण होणाऱ्या तापमानावर अवलंबून वायू पदार्थ तयार करतो आणि त्या वायूचे बाष्पीभवन होते. अभिक्रियेच्या प्रगतीबरोबर आणि मोठ्या प्रमाणात अभिक्रिया उष्णता निर्माण झाल्यामुळे, वायू पदार्थांचे प्रमाण आणि बाष्पीभवन सतत वाढत गेले. जेव्हा वायूची सांद्रता संपृक्त सांद्रतेच्या पलीकडे वाढते, तेव्हा द्रावण अवस्थेत एक स्थिर बुडबुडा तयार होऊ लागतो आणि वर चढतो.
५३. पॉलीयुरेथेन फोमच्या निर्मितीमध्ये फोम स्टॅबिलायझरची भूमिका
अ: यात पायसीकरणाचा (इमल्सिफिकेशनचा) प्रभाव असतो, ज्यामुळे फोम मटेरियलच्या घटकांमधील परस्पर विद्राव्यता वाढते; सिलिकॉन सर्फॅक्टंट टाकल्यानंतर, ते द्रवाचा पृष्ठताण γ मोठ्या प्रमाणात कमी करत असल्यामुळे, वायू विखुरण्यासाठी लागणारी वाढीव मुक्त ऊर्जा कमी होते, ज्यामुळे कच्च्या मालामध्ये विखुरलेल्या हवेचे मिश्रण प्रक्रियेदरम्यान केंद्रके तयार होण्याची शक्यता वाढते, जे लहान बुडबुड्यांच्या निर्मितीस हातभार लावते आणि फोमची स्थिरता सुधारते.
५४. फोमची स्थिरता यंत्रणा
योग्य सर्फॅक्टंट्सच्या समावेशामुळे सूक्ष्म बुडबुड्यांचे प्रकीर्णन होण्यास मदत होते.
५५. ओपन सेल फोम आणि क्लोज्ड सेल फोमची निर्मिती प्रक्रिया
अ: ओपन-सेल फोमची निर्मिती प्रक्रिया: बहुतेक प्रकरणांमध्ये, जेव्हा बुडबुड्यामध्ये मोठा दाब असतो, तेव्हा जेल प्रतिक्रियेने तयार झालेल्या बुडबुड्याच्या भिंतीची ताकद जास्त नसते आणि भिंतीवरील थर वाढत्या वायूच्या दाबामुळे होणारा ताण सहन करू शकत नाही, बुडबुड्याच्या भिंतीचा थर खेचला जातो आणि फुटून वायू बाहेर पडतो, ज्यामुळे ओपन-सेल फोम तयार होतो.
बंद-पेशी फोम निर्मितीची यंत्रणा: कठीण बुडबुडा प्रणालीमध्ये, बहु-कार्यक्षम आणि कमी आण्विक वजनाच्या पॉलीइथर पॉलीऑल्सची पॉलीआयसोसायनेटसोबत अभिक्रिया झाल्यामुळे, जेल बनण्याचा वेग तुलनेने जलद असतो आणि बुडबुड्यातील वायू बुडबुड्याची भिंत तोडू शकत नाही, त्यामुळे बंद-पेशी फोम तयार होतो.
५६. भौतिक फेनकारक आणि रासायनिक फेनकारक यांची फेननिर्मितीची यंत्रणा
अ: भौतिक ब्लोइंग एजंट: भौतिक ब्लोइंग एजंट म्हणजे एका विशिष्ट पदार्थाच्या भौतिक स्वरूपातील बदलामुळे, म्हणजेच संकुचित वायूच्या प्रसरणामुळे, द्रवाच्या बाष्पीभवनामुळे किंवा घन पदार्थाच्या विरघळण्यामुळे तयार होणारे फोमचे छिद्र.
रासायनिक ब्लोइंग एजंट: रासायनिक ब्लोइंग एजंट ही अशी संयुगे आहेत जी उष्णतेने विघटित झाल्यावर कार्बन डायऑक्साइड आणि नायट्रोजनसारखे वायू बाहेर टाकतात आणि पॉलिमर मिश्रणामध्ये बारीक छिद्रे तयार करतात.
५७. मऊ पॉलीयुरेथेन फोम तयार करण्याची पद्धत
अ: एक-चरण पद्धत आणि प्रीपॉलिमर पद्धत
प्रीपॉलिमर पद्धत: म्हणजेच, पॉलिइथर पॉलिओल आणि अतिरिक्त TDI यांच्या अभिक्रियेतून मुक्त NCO गट असलेला प्रीपॉलिमर बनवला जातो, आणि नंतर त्यात पाणी, उत्प्रेरक, स्थिरीकरणक इत्यादी मिसळून फोम तयार केला जातो. एक-टप्पा पद्धत: यामध्ये विविध कच्चा माल गणितानुसार थेट मिक्सिंग हेडमध्ये मिसळला जातो आणि एकाच टप्प्यात फोम तयार केला जातो, ज्याचे सतत आणि खंडित असे वर्गीकरण केले जाऊ शकते.
५८. आडव्या आणि उभ्या फेस येण्याची वैशिष्ट्ये
संतुलित दाब प्लेट पद्धत: वरचा कागद आणि वरच्या आवरण प्लेटचा वापर हे या पद्धतीचे वैशिष्ट्य आहे. ओव्हरफ्लो ग्रूव्ह पद्धत: ओव्हरफ्लो ग्रूव्ह आणि कन्व्हेयर बेल्ट लँडिंग प्लेटचा वापर हे या पद्धतीचे वैशिष्ट्य आहे.
उभ्या फोमिंगची वैशिष्ट्ये: तुम्ही कमी प्रवाहाचा वापर करून मोठ्या क्रॉस-सेक्शनल क्षेत्राचे फोम ब्लॉक्स मिळवू शकता, आणि सामान्यतः त्याच आकाराचे ब्लॉक्स मिळवण्यासाठी आडव्या फोमिंग मशीनचा वापर केला जातो, ज्यामध्ये प्रवाहाची पातळी उभ्या फोमिंगपेक्षा ३ ते ५ पट जास्त असते; फोम ब्लॉकचा क्रॉस-सेक्शन मोठा असल्यामुळे, त्याला वरची आणि खालची त्वचा नसते, आणि कडेची त्वचा देखील पातळ असते, त्यामुळे कटिंगमधील नुकसान मोठ्या प्रमाणात कमी होते. हे उपकरण कमी जागा व्यापते, प्लांटची उंची सुमारे १२ ~ १३ मीटर असते, आणि प्लांट व उपकरणांची गुंतवणूक किंमत आडव्या फोमिंग प्रक्रियेपेक्षा कमी असते; दंडगोलाकार किंवा आयताकृती फोम बॉडी, विशेषतः रोटरी कटिंगसाठी गोल फोम बिलेट्स तयार करण्यासाठी हॉपर आणि मॉडेल बदलणे सोपे असते.
५९. सॉफ्ट फोमिंगच्या तयारीसाठी कच्च्या मालाच्या निवडीचे मूलभूत मुद्दे
अ: पॉलिओल: सामान्य ब्लॉक फोमसाठी पॉलिइथर पॉलिओल, ज्याचे आण्विक वजन साधारणपणे ३००० ~ ४००० असते, ते प्रामुख्याने पॉलिइथर ट्रायओल असते. ४५०० ~ ६००० आण्विक वजनाचे पॉलिइथर ट्रायओल उच्च लवचिकतेच्या फोमसाठी वापरले जाते. आण्विक वजन वाढल्याने, फोमची ताणशक्ती, प्रसरण आणि लवचिकता वाढते. तत्सम पॉलिइथर्सची अभिक्रियाशीलता कमी होते. पॉलिइथरच्या कार्यात्मकतेची पातळी वाढल्याने, अभिक्रिया तुलनेने वेगवान होते, पॉलियुरेथेनच्या क्रॉसलिंकिंगची पातळी वाढते, फोमची कडकपणा वाढतो आणि प्रसरण कमी होते. आयसोसायनेट: पॉलियुरेथेन सॉफ्ट ब्लॉक फोमचा आयसोसायनेट कच्चा माल प्रामुख्याने टोल्युइन डायआयसोसायनेट (TDI-80) आहे. TDI-65 ची क्रियाशीलता तुलनेने कमी असल्याने ते फक्त पॉलिस्टर पॉलियुरेथेन फोम किंवा विशेष पॉलिइथर फोमसाठी वापरले जाते. उत्प्रेरक: बल्क सॉफ्ट फोम फोमिंगचे उत्प्रेरकीय फायदे साधारणपणे दोन श्रेणींमध्ये विभागले जाऊ शकतात: एक म्हणजे ऑर्गनोमेटॅलिक संयुगे, ज्यामध्ये स्टॅनस कॅप्रिलेट सर्वात सामान्यपणे वापरले जाते; दुसरा प्रकार म्हणजे टर्शियरी अमाईन्स, जे सामान्यतः डायमिथाइलअमिनोइथाइल इथर्स म्हणून वापरले जातात. फोम स्टॅबिलायझर: पॉलिस्टर पॉलीयुरेथेन बल्क फोममध्ये, प्रामुख्याने नॉन-सिलिकॉन सर्फॅक्टंट्स वापरले जातात आणि पॉलीइथर बल्क फोममध्ये, प्रामुख्याने ऑर्गनोसिलिका-ऑक्सिडाइज्ड ओलेफिन कोपॉलिमर वापरला जातो. फोमिंग एजंट: सामान्यतः, जेव्हा पॉलीयुरेथेन सॉफ्ट ब्लॉक बबल्सची घनता २१ किलोग्रॅम प्रति घनमीटरपेक्षा जास्त असते, तेव्हा फोमिंग एजंट म्हणून फक्त पाण्याचा वापर केला जातो; मिथिलीन क्लोराइड (MC) सारखी कमी उत्कलन बिंदू असलेली संयुगे केवळ कमी घनतेच्या फॉर्म्युलेशन्समध्ये सहायक ब्लोइंग एजंट म्हणून वापरली जातात.
६०. ब्लॉक फोमच्या भौतिक गुणधर्मांवर पर्यावरणीय परिस्थितीचा प्रभाव
तापमानाचा परिणाम: पदार्थाचे तापमान वाढल्याने पॉलीयुरेथेनची फेस येण्याची प्रक्रिया वेगवान होते, ज्यामुळे संवेदनशील फॉर्म्युलेशनमध्ये गाभा जळण्याचा आणि आग लागण्याचा धोका निर्माण होतो. हवेतील आर्द्रतेचा प्रभाव: आर्द्रता वाढल्याने, फोममधील आयसोसायनेट गटाची हवेतील पाण्याशी अभिक्रिया होते, ज्यामुळे फोमची कडकपणा कमी होतो आणि ताणण्याची क्षमता वाढते. युरिया गटाचे प्रमाण वाढल्याने फोमची ताणशक्ती वाढते. वातावरणीय दाबाचा परिणाम: त्याच फॉर्म्युल्यासाठी, जास्त उंचीवर फेस तयार करताना, घनता लक्षणीयरीत्या कमी होते.
६१. कोल्ड मोल्डेड सॉफ्ट फोम आणि हॉट मोल्डेड फोमसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कच्च्या मालाच्या प्रणालीमधील मुख्य फरक
कोल्ड क्युरिंग मोल्डिंगमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कच्च्या मालाची अभिक्रियाशीलता जास्त असते आणि क्युरिंग दरम्यान बाह्य उष्णतेची आवश्यकता नसते. प्रणालीद्वारे निर्माण होणाऱ्या उष्णतेवर अवलंबून, क्युरिंगची प्रक्रिया मुळात कमी वेळात पूर्ण होऊ शकते आणि कच्चा माल टाकल्यानंतर काही मिनिटांतच मोल्डमधून उत्पादन बाहेर काढता येते. हॉट क्युरिंग मोल्डिंग फोमच्या कच्च्या मालाची अभिक्रियाशीलता कमी असते आणि मोल्डमध्ये फोमिंग झाल्यानंतर अभिक्रिया मिश्रणाला मोल्डसोबतच गरम करावे लागते. बेकिंग चॅनलमध्ये फोम उत्पादन पूर्णपणे परिपक्व झाल्यावरच ते बाहेर काढता येते.
६२. हॉट-मोल्डेड फोमच्या तुलनेत कोल्ड-मोल्डेड सॉफ्ट फोमची वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?
अ: ① उत्पादन प्रक्रियेसाठी बाह्य उष्णतेची आवश्यकता नसते, त्यामुळे बरीच उष्णता वाचते; ② उच्च सॅग कोएफिशिएंट (कोलॅप्सिबिलिटी रेशो), उत्तम आरामदायी कामगिरी; ③ उच्च रिबाउंड रेट; ④ ज्वाळारोधक नसलेल्या फोममध्येही काही प्रमाणात ज्वाळारोधक गुणधर्म असतात; ⑤ कमी उत्पादन चक्र, ज्यामुळे मोल्डची गरज वाचते आणि खर्च वाचतो.
६३. मऊ बुडबुडा आणि कठीण बुडबुडा यांची अनुक्रमे वैशिष्ट्ये आणि उपयोग.
अ: सॉफ्ट बबल्सची वैशिष्ट्ये: पॉलीयुरेथेन सॉफ्ट बबल्सची पेशी रचना बहुतेक करून खुली असते. सामान्यतः, त्यात कमी घनता, चांगली लवचिक पुनर्प्राप्ती, ध्वनी शोषण, हवा पारगम्यता, उष्णता टिकवून ठेवणे आणि इतर गुणधर्म असतात. उपयोग: याचा उपयोग प्रामुख्याने फर्निचर, कुशन मटेरियल, वाहनाच्या सीट कुशनचे मटेरियल, विविध प्रकारचे सॉफ्ट पॅडिंग लॅमिनेटेड कंपोझिट मटेरियल, औद्योगिक आणि नागरी सॉफ्ट फोमसाठी केला जातो. तसेच याचा उपयोग फिल्टर मटेरियल, ध्वनीरोधक मटेरियल, शॉक-प्रूफ मटेरियल, सजावटीचे मटेरियल, पॅकेजिंग मटेरियल आणि थर्मल इन्सुलेशन मटेरियल म्हणूनही केला जातो.
कठोर फोमची वैशिष्ट्ये: पॉलीयुरेथेन फोम वजनाने हलका, उच्च विशिष्ट शक्तीचा आणि चांगल्या आकारमान स्थिरतेचा असतो; पॉलीयुरेथेन कठोर फोमची उष्णतारोधक क्षमता उत्कृष्ट असते. मजबूत चिकट शक्ती; चांगली वृद्धी क्षमता, दीर्घ उष्णतारोधक सेवा आयुष्य; प्रतिक्रिया मिश्रणात चांगली तरलता असते आणि ते गुंतागुंतीच्या आकाराची पोकळी किंवा जागा सहजपणे भरू शकते. पॉलीयुरेथेन हार्ड फोम उत्पादनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या कच्च्या मालामध्ये उच्च प्रतिक्रियाशीलता असते, ज्यामुळे जलद घनीकरण साधता येते आणि कारखान्यात उच्च कार्यक्षमता व मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन साध्य करता येते.
उपयोग: रेफ्रिजरेटर, फ्रीझर, शीतपेट्या, कोल्ड स्टोरेज, तेल पाइपलाइन आणि गरम पाण्याच्या पाइपलाइनचे इन्सुलेशन, इमारतीच्या भिंती आणि छताचे इन्सुलेशन, इन्सुलेशन सँडविच बोर्ड इत्यादींसाठी इन्सुलेशन साहित्य म्हणून वापरले जाते.
६४. हार्ड बबल फॉर्म्युला डिझाइनचे प्रमुख मुद्दे
अ: पॉलिओल्स: हार्ड फोम फॉर्म्युलेशनसाठी वापरले जाणारे पॉलिइथर पॉलिओल्स हे सामान्यतः उच्च ऊर्जा, उच्च हायड्रॉक्सिल मूल्य (कमी आण्विक वजन) असलेले पॉलिप्रोपिलीन ऑक्साइड पॉलिओल्स असतात; आयसोसायनेट: सध्या, हार्ड बबल्ससाठी वापरले जाणारे आयसोसायनेट हे प्रामुख्याने पॉलिमेथिलीन पॉलिफेनिल पॉलिआयसोसायनेट (सामान्यतः PAPI म्हणून ओळखले जाते), म्हणजेच क्रूड MDI आणि पॉलिमराइज्ड MDI आहे; ब्लोइंग एजंट्स: (१) CFC ब्लोइंग एजंट (२) HCFC आणि HFC ब्लोइंग एजंट (३) पेंटेन ब्लोइंग एजंट (४) पाणी; फोम स्टॅबिलायझर: पॉलियुरेथेन रिजिड फोम फॉर्म्युलेशनसाठी वापरला जाणारा फोम स्टॅबिलायझर हा सामान्यतः पॉलिडायमेथिलसिलोक्सेन आणि पॉलिऑक्सोलेफिनचा ब्लॉक पॉलिमर असतो. सध्या, बहुतेक फोम स्टॅबिलायझर्स प्रामुख्याने Si-C प्रकारचे आहेत; उत्प्रेरक: हार्ड बबल फॉर्म्युलेशनचा उत्प्रेरक प्रामुख्याने टर्शियरी अमाइन असतो, आणि विशेष प्रसंगी ऑर्गनोटिन उत्प्रेरक वापरला जाऊ शकतो; इतर अॅडिटिव्ह्ज: पॉलीयुरेथेन रिजिड फोम उत्पादनांच्या विविध उपयोगांच्या आवश्यकता आणि गरजांनुसार, फॉर्म्युल्यामध्ये फ्लेम रिटार्डंट्स, ओपनिंग एजंट्स, स्मोक इनहिबिटर्स, अँटी-एजिंग एजंट्स, अँटी-मिल्ड्यू एजंट्स, टफनिंग एजंट्स आणि इतर अॅडिटिव्ह्ज समाविष्ट केले जाऊ शकतात.
६५. संपूर्ण त्वचेचा साचा बनवण्यासाठी फोम तयार करण्याचे तत्त्व
ए: इंटिग्रल स्किन फोम (ISF), ज्याला सेल्फ स्किनिंग फोम (self skinning foam) असेही म्हणतात, हा एक प्लास्टिक फोम आहे जो निर्मितीच्या वेळी स्वतःची दाट त्वचा तयार करतो.
६६. पॉलीयुरेथेन सूक्ष्मरंध्रयुक्त लवचिक पदार्थांची वैशिष्ट्ये आणि उपयोग
वैशिष्ट्ये: पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर हा एक ब्लॉक पॉलिमर आहे, जो सामान्यतः ओलिगोमर पॉलीओलच्या लवचिक लांब साखळीच्या सॉफ्ट सेगमेंट, डायआयसोसायनेट आणि चेन एक्सटेंडरपासून बनलेल्या हार्ड सेगमेंटपासून तयार होतो. हार्ड सेगमेंट आणि सॉफ्ट सेगमेंटची एकाआड एक मांडणी होऊन एक पुनरावर्ती संरचनात्मक एकक तयार होते. अमोनिया एस्टर गट असण्याव्यतिरिक्त, पॉलीयुरेथेन रेणूंच्या आत आणि दरम्यान हायड्रोजन बंध तयार करू शकतो, आणि सॉफ्ट व हार्ड सेगमेंट मिळून मायक्रोफेज क्षेत्रे तयार करू शकतात व मायक्रोफेज विलगीकरण घडवून आणू शकतात.
६७. पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर्सची मुख्य कार्यप्रदर्शन वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?
अ: कार्यप्रदर्शन वैशिष्ट्ये: १, उच्च सामर्थ्य आणि लवचिकता, विविध कठीणता श्रेणींमध्ये (शॉ ए१० ~ शॉ डी७५) उच्च लवचिकता टिकवून ठेवू शकते; सामान्यतः, आवश्यक असलेली कमी कठीणता प्लॅस्टिसायझरशिवाय साध्य करता येते, त्यामुळे प्लॅस्टिसायझर स्थलांतराची समस्या उद्भवत नाही; २, समान कठीणतेखाली, इतर इलास्टोमर्सपेक्षा जास्त भार वाहून नेण्याची क्षमता; ३, उत्कृष्ट झीज-प्रतिरोध, याची झीज-प्रतिरोध क्षमता नैसर्गिक रबरापेक्षा २ ते १० पट जास्त आहे; ४, उत्कृष्ट तेल आणि रसायन-प्रतिरोध; सुगंधी पॉलीयुरेथेन किरणोत्सर्ग-प्रतिरोधक; उत्कृष्ट ऑक्सिजन आणि ओझोन-प्रतिरोध; ५, उच्च आघात-प्रतिरोध, चांगला थकवा-प्रतिरोध आणि धक्का-प्रतिरोध, उच्च-वारंवारता लवचिक अनुप्रयोगांसाठी योग्य; ६, कमी तापमानात चांगली लवचिकता; ७, सामान्य पॉलीयुरेथेन १०० ℃ पेक्षा जास्त तापमानात वापरता येत नाही, परंतु विशेष फॉर्म्युला वापरून ते १४० ℃ उच्च तापमान सहन करू शकते; ८, मोल्डिंग आणि प्रक्रिया खर्च तुलनेने कमी असतो.
६८. पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर्सचे वर्गीकरण पॉलियोल्स, आयसोसायनेट्स, उत्पादन प्रक्रिया इत्यादींनुसार केले जाते.
अ: १. ओलिगोमर पॉलीओलच्या कच्च्या मालानुसार, पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर्सचे पॉलिस्टर प्रकार, पॉलीइथर प्रकार, पॉलीओलेफिन प्रकार, पॉलीकार्बोनेट प्रकार इत्यादींमध्ये वर्गीकरण केले जाऊ शकते. पॉलीइथर प्रकाराचे विशिष्ट प्रकारांनुसार पॉलीटेट्राहायड्रोफ्युरान प्रकार आणि पॉलीप्रोपिलीन ऑक्साइड प्रकारात वर्गीकरण केले जाऊ शकते; २. डायआयसोसायनेटच्या फरकानुसार, त्याचे अ‍ॅलिफॅटिक आणि अ‍ॅरोमॅटिक इलास्टोमर्समध्ये वर्गीकरण केले जाऊ शकते, आणि त्याचे TDI प्रकार, MDI प्रकार, IPDI प्रकार, NDI प्रकार आणि इतर प्रकारांमध्ये उपविभाजन केले जाते; उत्पादन प्रक्रियेनुसार, पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर्सचे पारंपरिकरित्या तीन श्रेणींमध्ये वर्गीकरण केले जाते: कास्टिंग प्रकार (CPU), थर्मोप्लास्टिसिटी (TPU) आणि मिक्सिंग प्रकार (MPU).
६९. आण्विक संरचनेच्या दृष्टिकोनातून पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर्सच्या गुणधर्मांवर परिणाम करणारे घटक कोणते आहेत?
आण्विक संरचनेच्या दृष्टिकोनातून, पॉलीयुरेथेन इलास्टोमर हा एक ब्लॉक पॉलिमर आहे, जो सामान्यतः ओलिगोमर पॉलीओल्सच्या लवचिक लांब साखळीच्या सॉफ्ट सेगमेंटपासून, डायआयसोसायनेट आणि चेन एक्सटेंडरपासून बनलेल्या हार्ड सेगमेंटपासून तयार होतो. हार्ड सेगमेंट आणि सॉफ्ट सेगमेंटची एकाआड एक मांडणी होऊन एक पुनरावर्ती संरचनात्मक एकक तयार होते. अमोनिया एस्टर गट असण्याव्यतिरिक्त, पॉलीयुरेथेन रेणूंच्या आत आणि दरम्यान हायड्रोजन बंध तयार करू शकतो, आणि सॉफ्ट व हार्ड सेगमेंट सूक्ष्म-प्रावस्था क्षेत्रे (मायक्रोफेज रिजन) तयार करून सूक्ष्म-प्रावस्था विलगीकरण (मायक्रोफेज सेपरेशन) घडवून आणू शकतात. या संरचनात्मक वैशिष्ट्यांमुळे पॉलीयुरेथेन इलास्टोमरमध्ये उत्कृष्ट झीज-प्रतिरोधकता आणि कणखरपणा येतो, ज्यामुळे त्याला "झीज-प्रतिरोधक रबर" म्हणून ओळखले जाते.
७०. सामान्य पॉलिस्टर प्रकार आणि पॉलिटेट्राहायड्रोफ्युरान इथर प्रकारच्या इलास्टोमर्समधील कार्यक्षमतेतील फरक
पॉलिस्टरच्या रेणूंमध्ये अधिक ध्रुवीय एस्टर गट (-COO-) असतात, जे मजबूत आंतररेण्वीय हायड्रोजन बंध तयार करू शकतात, त्यामुळे पॉलिस्टर पॉलीयुरेथेनमध्ये उच्च शक्ती, झीज प्रतिरोधकता आणि तेल प्रतिरोधकता असते.
पॉलीइथर पॉलीओल्सपासून तयार केलेल्या इलास्टोमरमध्ये चांगली जलविघटन स्थिरता, हवामान प्रतिरोधकता, कमी तापमानातील लवचिकता आणि साचा प्रतिरोधकता असते. लेखाचा स्रोत/पॉलिमर लर्निंग रिसर्च
पोस्ट करण्याची वेळ: १७ जानेवारी २०२४